Como um enlutado consola outro enlutado
Escrita nos trinta dias do falecimento do sogro do Rebe, a quem lhe mandara pêsames. A pergunta é simples e a resposta desmonta a ideia de consolo.
Confirmo o recebimento da sua carta de 5 de Adar, e também da carta à minha esposa. Em nome dela e em meu nome exprimo o meu agradecimento pelas suas palavras e por tomar parte na dor de todos nós, na qual o senhor também está incluído.
Está no Rabbeinu Yoná, no terceiro capítulo de Berachot, que consolar enlutados é da Torá, e que mesmo os enlutados devem consolar-se uns aos outros.
Ora, à primeira vista isso não se entende. Com que haveria um enlutado de consolar o seu companheiro enlutado, se ele mesmo está no luto tanto quanto o outro?
Mas isso mesmo, mostrar ao enlutado que ele não está sozinho na sua dor, e que há um segundo e um terceiro que querem consolá-lo, só que do tamanho da dor não encontram com que consolar, isso mesmo já é consolo.
São conhecidas as palavras do Alter Rebe na sua carta de consolo, de que o espírito daquele que partiu está de fato entre nós, e pelo contrário, encontra-se neste mundo mais do que em vida. E nós o recebemos pelo apego aos caminhos dele. E o ponto interior desses caminhos era justamente que cada um e cada uma tomasse parte no seu trabalho, entrelaçados e unidos pelo amor de Hashem, pelo amor da Torá e pelo amor de Israel.
E estou seguro de que também o senhor há de continuar a andar por esse caminho, e pelo contrário, com mais alento e com mais força, porque é isso o que a hora exige.
E termino com as palavras com que encerrei a minha introdução ao kuntres, que o meu sogro, o Rebe, assim como até aqui esteve de pé e serviu, também daqui em diante está de pé e serve.
O rabino Menachem Schneerson.
תקסז
ב"ה, י"ג אדר, ה'תש"י
כבוד הוו"ח אי"א נו"מ עוסק בצ"צ וכו'
מהור"י שי'
שלום וברכה!
אאשר קבלת מכתבו מה' אדר, וכן המכתב לרעיתי תי', ובשמה ובשמי אביע ת"ח על דבריו והשתתפותו בצער כולנו, שגם כבודו בכלל.
איתא ברבנו יונה פ"ג דברכות דניחום אבלים מה"ת אפילו אבלים בעצמם ינחמו זה את זה.
והנה בהשקפה ראשונה אינו מובן, דבמה ינחם אבל את אבל חברו, והוא בעצמו שרוי באבילות כמותו.
אבל זה עצמו שמראה להאבל שאינו בודד בצערו, ואשר יש שני ושלישי וכו' הרוצה לנחמו אלא שמגודל הכאב אינו מוצא במה לנחם. זה עצמו נחמה היא.
ידועים דברי רבנו הזקן באגרת תנחומים שלו, אשר רוחו של זה שנסתלק, עומדת בקרבנו ממש, ואדרבה אשתכח בזה העולם יתיר [מ]בחיוהי ומקבלים זה ע"י התקשרות בדרכיו. ונקודה הפנימית בדרכיו הלא הי' שכל אחד ואחת ישתתף בעבודתו הוא, מושלבים ומאוחדים ע"י אהבת השם אהבת התורה ואהבת ישראל.
ומובטחני אשר גם כבו' ימשיך ללכת בדרך זו, ואדרבה ביתר שאת ויתר עז, כי זהו דרישת השעה.
ואסיים בדברי חתימתי בהקדמתי לקונטרס, אשר כ"ק מו"ח אדמו"ר מה עד כאן עמד ומשמש אף להלן עומד ומשמש
הרב מנחם שניאורסאהן
תקסז
מהעתק המזכירות.
מהור"י: פלייער. אגרות נוספות אליו - לעיל תעו, ובהנסמן בהערות שם. איתא ברבנו יונה: עד"ז לקמן אגרת תקפב.
בהקדמתי לקונטרס: לעיל - תקסא.